Kulak Koruyucu Kulaklık ve Kulak Tıkacı


  1. İş sağlığı ve güvenliğinde gürültü
  2. Sesin özellikleri
    1. Ses şiddeti nedir?
    2. Desibel nedir?
    3. Ses frekansı nedir?
  3. Gürültünün yol açabileceği sorunlar nelerdir?
  4. Kulak koruyucu KKD standartları nelerdir?
  5. İş güvenlik kulaklık özellikleri nelerdir? Kulaklık nasıl seçilir?
  6. İş güvenlik kulak tıkacı çeşitleri nelerdir? Kulak tıkacı nasıl seçilir?
  7. Sıkça sorulan sorular
    1. Kulak tıkacı ses şiddetini kaç desibel düşürür?
    2. Kulak koruyucu kkd gürültü seviyesi kaç db e ulaştığında kullanılır? Kaç desibelden sonra kulaklık takılır?
    3. Gürültü önleyici kulaklık tavsiyesi nereden alınır?
    4. Yüksek desibel kulaklık nasıl seçilir?
    5. Kulaklık ne kadar süre ile kullanılmalı?
    6. İş güvenliği için kulak koruyucu kulak tıkacı fiyat nereden alınır? İş güvenliği için kulak kulaklık fiyatı nereden alınır?




Fotoğraf Kulaklık SNR(dB) Metal içeriği Tip
Medop Rumor IV Kulaklık (25 dB) Medop Rumor 4 25 yok Klasik
Medop Song III Kulaklık (27 dB) Medop Song 3 27 yok Klasik
 Medop Plegable Kulaklık (30 dB)
Medop Plegable 30 var Katlanır
Medop Highprotection Kulaklık (32 dB) Medop Highprotection 32 yok Klasik
Medop Audiflex Kulaklık (32 dB) Medop Audiflex 32 var Katlanır
Ekastu Ekamuff 3 Kulaklık (30 dB) Ekastu Ekamuff 3 30 yok Klasik
1350 Kulaklık (27 dB) 1350 27 yok Klasik
L1 Kulaklık (30 dB) L1 30 var Katlanır
L2 Kulaklık (32 dB) L2 32 var Katlanır
L3 Kulaklık (34 dB) L3 34 var Katlanır
T1 Kulaklık (30 dB) T1 30 var Katlanır
1345 Kulaklık (23 dB) 1345 23 yok Barete takılır
L1H Kulaklık (28 dB) L1H 28 var Barete takılır
L3H Kulaklık (31 dB) L3H 31 var Barete takılır
T1H Kulaklık (29 dB) T1H 29 yok Barete takılır


1. İş sağlığı ve güvenliğinde gürültü

İş güvenliği ve sağlığı bütün paydaşlarının kısa ve uzun vadeli çıkarlarına hizmet eden bir anlayışın ürünüdür.

Çalışan, şirket, ülke ve bütün dünya iş ortamlarında sağlığı olumsuz yönde etkileyebilecek, iş sürekliliğine zarar verecek ve hatta daha vahim sonuçları önceden belirlemek ve bunların oluşumunu azaltıp mümkünse engelleyemek için gerekli çalışmaları yapmalıdır.

Bu konuda her kesimin üzerine düşen ödevler vardır. Bu yazıda konu hakkında bilgi vermek suretiyle, bilinçli, sağlıklı ve güvenli bir geleceğe birlikte gitmek amaçlanmıştır.

İş ortamlarında, iş güvenliği ve sağlığı bakımında uygun olmayan etkilerin başında sıkça gürültü gelir. Gürültü rahatsızlık veren istenmeyen sesler demektir.

Ancak elbette her istenemeyen ses rahatsızlık yaratmaz, çalışan sağlığı ile iş ve iş ortamının sürekliliğine tehdit oluşturmaz.

Ses ancak belli eşik seviyeleri aşıldıktan sonra gürültü halini alır ve çalışanın konstantrasyonundan iş süreklililğine ve hatta kulak sağlığında varana kadar olumsuz etkilere yol açabilecek bir hal alır.

2. Sesin özellikleri

a. Ses şiddeti nedir?

Sesin şiddetin, sesin havada ilerlerken yarattığı basınçtır.

b. Desibel nedir?

Ses şiddeti logaritmik ölçek üzerinden ölçülür vs desibel(dB) birimi ile ifade edilir. Örneğin masanın boyu 2 metre dediğimiz gibi, ortamdaki ses şiddeti 90 dB olarak ifade edebiliriz.

Aynı sıcaklık ölçüçünde nasıl Fahrenheit,Celsius veya Kelvin gibi farklı ölçekler varsa, ses şiddeti ölçümünde farklı ölçekler kullanmılmaktadır. Bunlar A, B ve C olacak adlandırılır.

Sıfır desibel(0 dB A) insan kulağının duyabileceği en düşük ses şiddetidir.

Desibel ölçeği logaritmik olduğunu söylemiştik. Normal hayatta kullandığımız Onluk sistemde, örneğin ağırlığı kilogram olarak alalım, 2 kg’den 4 kg’e çıkarken, ağırlık 2’ye katlandı veya %100 arttı deriz.

Peki aynı ifadeyi 50 dB’den 100 dB’e çıkan bir gürültü için söyleyebilir miyiz? Hayır çünkü ses şiddeti logaritmik olarak tasarlanmış bir sistemdir.

Bu logaritmik sistemde 50 dB’den 53 dB’e çıkan bir sesin şiddeti 2 katına çıkmıştır. Çünkü 10 tabanlı logaritmik sistemde 10 üzeri 3, 2’ye yakın bir değerdir.

Şimdi de ilk verdiğimiz örneğe bakalım, 50 dB’den 100 dB’e çıkan bir gürültü için ne diyebiliriz?

Bu durumda ses şiddeti 10 bin katına çıkmıştır çünkü 10’un 5. kuvveti 10.000’dir.
100-50 = 50    50/10 = 5 ve 10^5 = 10.000

Bu noktada iş ortamlarında kolaylık sağlayacak kullanışlı bir bilgi de verelim: Varsayalım ki çalışma alanında 60 dB gürültü üreten bir makina vardır. Aynı makinadan yeni bir tane satın almak ve toplam üretim kapasitesini 2 katına çıkarmak planlanmıştır. Bu durumda ortamdaki ses şiddeti ne kadar olur?

Burada yapılacak hata 60x2=120 dB demektir. Bu yanlıştır çünkü 10’luk sistemde işlem yapılmıştır; oysa ses şiddeti ölçeği logaritmiktir.

Burada ses şiddeti 60+3= 63 dB olmuştur ve biraz sonra göreceğimiz gibi yeni bir önlem almak ve harcama yapmak gereksizdir.

Şüphesiz çalışma ortamlarında, gürültü kirliliği konusunda yetkili ölçüm şirketleri tarafından yapılacak ölçüm neticesinde sağlık bilgi edinip, iş ortamındaki iş güvenliği ve iş sağlığı uygulama, eğitim ve kişisel koruyucu donanım kullanımını planlamak gerekir.

Dahası, iş yeri mimarisine karar verme aşamasında dahi, yapılacak iş, kullanılacak makineler ve ortamda olacak gürültünün değerlendirilmesi gerekir.

Zira doğru planlama ile hem paradan hem zamandan hem de olası riskleri oluşmadan azaltma veya bertaraf etme imkanı doğacaktır.

Örneğin yüksek gürültülü ortam ile düşük gürültülü çalışma ortamlarını birbirinden olabildiğince uzak yerleştirmek suretiyle, hem gereksiz kulak koruyucu kişisel korunma donanımı satın alımından, gereksiz eğitimlerden ve zaman kaybından kurtulabiliriz.

Önceden planlayarak yapılabilecek başka bir tasarruf ise, yüksek gürültülü ortamlar diğer iş aramalarından yeterince uzaklaştırılamıyorsa, sınırlarının belirlenip ses izolasyonu ile ortamları yalıtmaktır.

Bu suretle gürültünün yayılımı kolayca engellenebilecek ve en başta yapılabilecel uzun ömürlü bir yatırım neticesinde, yıllar boyunca ek harcamalardan kaçınıp çalışan sağlığı ve iş sürekliliği riskleri düşürülebilecekti


c. Ses frekansı nedir?

Şiddetinin yanında, sesin bir de frekansı vardır. Sesin frekansı, içindeki ses dalgalarının tekrarlanma sıklığıdır. Ses frekansı Hertz ile ifade edilir ve Hz kısaltması ile gösterilir.

3. Gürültünün yol açabileceği sorunlar nelerdir?

Gürültünün kişide yarattığı etkiler istenmeyen sesin şiddeti ve frekansının yanında, gürültüye maruz kalma süresi ve bu süre sesin değişimi ile de ilgilidir.

Ayrıca her kişinin gürültü toleransı aynı değildir, genetik faktörler, psikolojik faktörler, kişinin gürültüye karşı verdiği tepkiyi ve gürültünün yarattığı etkileri etkiler.

Bu sebepelerden dolayı, her gürültülu iş ortamı ayrı olarak çalışanlar, makinalar, şartlar bütünleşik bir anlayışla, 360 derece anlayışı ile değerlendirilmelidir.

Ses kirliliği olan çalışma ortamları mutlaka yetkili uzman kuruluşlarca ses ölçümlerini yaptırmalıdır. Ancak bundan sonra iş güvenliği uzmanı ile berbaber güvenli, sağlıklı ve sürekli bir çalışma ortamı nasıl sağlanacağı planlanmalıdır.

Bu planlamanın içinde çalışma ortamının değiştirilmesi, mimari değişiklikler yapılması suretiyle daha uygun bir ortama dönüştürülmesi, uygun iş güvenliği levhalarının temini, daimi olarak ses şiddetinin gözlenebilir olması, ilgili seviyelerin aşımı riskleri için sesli ve ışıklı alarm sistemlerinin entegrasyonu, uygun kişisel korunma donanımlarının temini ve kullanıma hazır bulundurulması, çalışanların eğitimi, periyodik ortam ve sağlık denetimleri gibi pek çok adım da dahildir.

Ortamdaki gürültüye bağlı olarak çıkabilecek sorunlar basit konsantrasyon kaybından işitme kayıplarına kadar geniş bir alana yayılır.

İşitme kayıplarının çeşitli belirtilerini bilmekta fayda var:

  • kulakta ani tıkanmalar
  • kulak çınlaması
  • televizyon seyrederken sürekli sesin alçaklığından şikayet etme ve sesi arttırma
  • telefonda konuşurken sürekli bağırma
  • konuşurken karşısındaki kişiden yüksek sesle konuşmasını isteme
  • baş dönmesi

Eğer bu belirtiler gözlenmeniyorsa, kişinin bir sağlık kurumuna başvurması çok faydalı olacaktır.

Ortam gürültüsü ani işi kaybına dahi yol açabilir çünkü ani işitme kaybının sebeplerinden biri de çok yüksek şiddette ses ve basınç değişikliklerine maruz kalmaktır.

Kişi sağlığını ve yaşam kalitesini derinden etkileyen bu neticelerin yanında, konstantrasyon bozulması ve bundan kaynaklı verim düşüklüğü, başarımın azalması, iş sürekliliğinin bozulması, gürültü kaynaklı diğer olumsuz neticelerdendir.

İşte bütün bu olumsuzlukları, azaltmak ve hatta tamamen bertaraf etmek için doğru ölçümlere dayanan, 360 derece bütünleşik bilimsel bir anlayışla tasarlanacak eğitim, gözlem, donanım ve kontrolleri içeren, is sağlığı ve güvenliği çalışması zaruridir.

Bu çalışmanın en önemli parçalarından bir de doğru kulak koruyucu kişisel korunma donanımlarının belirlenmesi, eğitiminlerinin verilmesi ve kullanılmasıdır.

Peki kulak koruyucu çeşitleri nelerdir?
Ana kulak koruyucu kişisel korunma donanımları kulaklık, kulak tıkacı ve kulaklıklı barettir.


4. Kulak koruyucu KKD standartları nelerdir?

Kulak koruyucu KKD standartları tablosu
EN 352-1 Kulaklıklar
EN 352-2 Kulak tıkaçları
EN 352-3 Barete takılır kulaklıklar
EN 352-4 Seviye sınırlı kulaklıklar
EN 352-5 Aktif ses azaltımlı kulaklıklar
EN 352-6 Elektrikli ses girişi olan kulaklıklar
EN 352-7 Seviye sınırlı kulak tıkaçları

Bu kulak koruyucu donanımlardan en sık kullanılanlar tahmin ettiğiniz üzere iş güvenliği için üretilmiş olan kulaklık ve kulak tıkaçlarıdır.


5. İş güvenlik kulaklık özellikleri nelerdir? Kulaklık nasıl seçilir?

Kulak koruyucu kulaklıklar, tarım, savunma, inşaat, kimya, madencilik, gemicilik, enerji, gıda ve lojistik gibi alanlarda yoğun olarak kullanılan çok temel bir kişisel korunma donanımlarındandır.

Ancak elbette her durum için tek bir kulaklık önermek mümkün değildir.

Her durum özel durumdur ve kendi şartları içinde ele alınmalıdır.

İş güvenlik kulalığı ihtiyaçlarını mutlaka iş sağlığı ve güvenliği uzmanınızın değerlendirmesi ve tespitleri neticesinde belirleyiniz.

Sadece SNR değerinin yüksek olması doğru kulaklık seçtiğiniz anlamına gelmez.

Yalnızca fiyata bakarak karar vermek ise başka büyük bir hatadır. Unutmayın doğru kişisel korunma donanımı seçimi hem çalışan, hem şirket, hem ülke için en doğru, karlı ve verimli seçenektir.

Yanlış korunma donanımı seçimi sizi karşılanması zor, belki de hiç telafi edilemeyecek risklere karşı korunmasız bırakır.

Gürültüden koruyucu kulak seçimi yapılırken ilk bakılacak nokta SNR değeri olmalıdır. Her iş kulaklığının ambalajında SNR değeri açık bir şekilde yazar.

Satın alma biriminizin mutlaka İSG uzmanınızın tavsiye ettiği eşik değerin üzerinde bir SNR değeri olan bir kulaklık seçmesini sağlayınız.

İş güvenlik kulaklarının seçiminde dikkata alınacak diğer önemli kriterler ise şunlardır:

Dielektrik: Elektromanyetik alanların mevcut olduğu çalışma ortamlarıda, dielektrik malzemeden kulaklıklar tercih edilir.

Ağırlık: Çalışanının çalışma süresine göre, kulaklık ağırlığı uygun bir şekilde tercih edilmelidir. Gereksiz ağır bir kulaklık, çalışma süresi uzadıkça sıkıntı yaratacak, çalışanın daha hızlı yorulmasına sebep olacak ve konsantrasyon sıkıntılarına yol açabilecektir.

Renk: Kulaklıkların çalışanın ve çalışma alanından farklı ve kolay görülen bir renkte olması önemlidir. Kıyafet ve iş bölgesinden farklı renkte olan bir kulaklık hem çalışan tarafından kolayca görülür hem de takım lideri ve/veya vardiya amiri tarafından uzaktan dahi kolayca fark edilerek hızlı ve zahmetsiz kontrol sağlanır.

Kafa bandı: Destekli bir kafa bandı olan kulaklık tercihi, çalışanın uzun süreler rahat çalışmasına imkan tanır.

Malzeme: Kulaklığın imalatında kullanılan malzemeler insan sağlığına zarar vermeyen ve çalışanda alerji yaratmayan malzemeler olmalıdır.


6. İş güvenlik kulak tıkacı çeşitleri nelerdir? Kulak tıkacı nasıl seçilir?

Kulak tıkaçları da, kulaklıklar gibi çok sık kullanılan bir kişisel korunma donanımıdır.

Kulak tıkacı seçiminizi, İSG uzmanınızın değerlendirmesi ve tavsiyesi ile şekillendiriniz.

Sadece fiyat veya sadece SNR değerine bakarak kulak tıkacı seçmeyiniz.

Kulak tıkacı seçiminde ilk bakılan değer SNR değeri olsa da, tek kriter bu değildir.

Kulak tıkacı seçiminde değerlendirilen diğer özelliklerin başlıcaları şunlardır: Renk: Çalışan kıyafetinden, çalışma alanından ve içine düşme ihtimali varsa, ilgili malzemeden farklı renkte bir kulak tıkacı seçmek son derece faydalıdır.

Bu suretle çalışan çıkarttığında kulak tıkacını kolaylıkla bulabilir.

Eğer bir gıda kazanı söz konusu ise, farklı renkte bir kulak tıkacı yanlışlıkla içine düştüğünde zahmetsizce çıkartılabilir.

Takım lideri ve/veya vardiya amiri denetimlerini daha kolay yapabilir.

Şekil: Silindirik, çam tipi, balon tipi farklı şekilde kulak tıkaçları vardır. Bunlardan çalışanın en rahat ettiği tip seçilmesi faydalıdır. Örneğin eğer çalışanın ellerinde eldiven varsa, tek elle takıp çıkartılabilen çam tipi kulak tıkaçları tercih edilmesi büyük kolaylık sağlayabilecektir.

Diğer taraftan silindirik kulak tıkacı tercih edilmesi durumunda, çalışan 2 elini de kullanılması gerektiğinden, kulak tıkacının takıp çıkarılması daha uzun sürecek ve hataya daha fazla açık olacaktır.

Büyüklük: İnsan kulaklarının boyutu sabit değildir. Bundan dolayı çeşitli büyüklükteki kulaklar için farklı ebatta kulak tıkaçları üretilmiştir. Çalışanlarınızın rahat kullanacağı, kulaklarına uygun kulak tıkaçlarını seçiniz.

Kordon: Kordonlu ve konsuz kulak tıkaçları iş durumuna göre tercih edilebilir. Örneğin eğer gıda üretiminde çalışılıyorsa, kordonlu olup malzemeden farklı bir kulak tıkacı kazan içine düşme durumunda, kordonsuz modellere göre daha kolay çıkartılabilir.

Metal içeriği: Metal içerikli mıktanısla çekilebilen kulak tıkaçları, yemek sektöründe yanlışlıkla gıdaya düşme durumunda, kolayca çıkartılabilir.

Malzeme: Köpük, silikon gibi farklı malzemelerden üretilmiş kulak tıkaçları mevcuttur.

Ağırlık: Kulak tıkaçlarının ağırlığı çalışanın işi ve çalışma süresine göre, iş rahatlığı sağlayan bir seviyede olmalıdır.

Tekrar kullanılırlık: Tekrar kullanımı olan kulak tıkaçları, kullan at modellere göre, kullanım ömrü süresince, daha ekonomik bir tercih olabilir. bu tip kulak tıkaçlarının kutularının atılmaması ve kullanıp temizlendikten sonra, gelecek sefer için tekrar kutusuna konulmasına dikkat edilmelidir.

Yıkanabilirlik: Kulak tıkacının kolay temizlenebilmesi, daha uzun süre ve hijyenik kullanım sunar.



7. Sıkça sorulan sorular

a. Kulak tıkacı ses şiddetini kaç desibel düşürür?

Kulak tıkaçları ortamdaki ses şiddetini SNR değerleri kadar düşürürler. Örneğin 100 dB A gürültü seviye olan bir iş alanında, 30 dB A SNR seviyesine sahip doğru takılmış bir kulak tıkacı, ses şiddetini 70 dB A seviyesine indirir.

b. Kulak koruyucu kkd gürültü seviyesi kaç desibele ulaştığında kullanılır? Kaç desibelden sonra kulaklık takılır?

Kulak koruyucu donanım olan iş güvenlik kulaklıkları ve kulak tıkaçları, 80 dB’den itibaren hazır bulundurulur ve gürültü seviyesi 85 dB değerini gördüğünde takılır.

c. Gürültü önleyici kulaklık tavsiyesi nereden alınır?

İş sağlığı ve güvenliği bir bütündür ve bir bütün olarak ele alınmalıdır.

Yetkili kurumlarca ölçümler, İSG uzmanı tarafından risk analizi yapıldıktan sonra, İSG uzmanınızın önerisi sonrasında gerekli eğitim ve malzeme tedariği planlamanızı yapınız.

Unutmayınız kişisel korunma donanımlarının tam performans vermesi için, bakım ve kontrollerinin yapılması zorunludur.

Eskimiş, zarar görmüş parçalar değiştirilmeli, gerekli tamiratlar yapılmalı ve eğer KKD ömrünü doldurmuş ise yenisi ile değiştirilmelidir.

d. Yüksek desibel kulaklık nasıl seçilir?

Genelde çok gürültülü inşaat, yıkım ve atıcılık alanında kullanılan yüksek SNR değerli kulakları, ilgili kullanım şartlarının analizi ve İSG uzmanınızın görüşlerini alarak karar veriniz.

e. İş güvenliği için kulak koruyucu kulak tıkacı fiyat nereden alınır? İş güvenliği için kulak kulaklık fiyatı nereden alınır?

İSG kulaklık ve kulak tıkacı fiyat ve stok bilgisi için 0212-221.63.01 numaralı telefondan İGE İş Güvenliğini’ni arayabilirsiniz.